1. #1
    Aslıcan - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Yeni üye
    Durumu
    Çevrimdışı

    Mesajlar
    3
    Tecrübe Puanı
    0
    Rep Derecesi: **

    Bulgaristan Bölgesi Eşkiyaları

    selam arkadaşlar elime birkaç kitap geçti Kitaplarda Osmanlı döneminde 1700 lü yıllarda ki divan-u humayun tutanakları ve mektupları esas alınarak hazırlanmış. Kısacası rumeli(deliorman, dobruca, kırcali vs.) bölgesindeki isyan hareketleri ve eşkiyalar konu edilmiş. O döneme ait gazete haberi gibi alenen herşeyi yazmışlar. Öğlen arasında kitaba hızlıca şöyle bir göz gezdirdim. Eşkiyaların neredeyse tamamı Türklerden oluşuyor ve Osmanlı ya karşı yağmalama ve isyan çıkartmışlar. Tarihimiz açısında hiç te olumlu şeyler yok. Özellikle osmanlı-rus savaşı döneminde, razgrat bölgesi başta olmak üzere, şumnu, rusçuk ve diğer bölgelerde planlı bir isyan var. Sanki ruslar ile işbirliğine gidilmişçesine En çok tutanak tutulan ve göze çarpan yerleşim birimleri; yunusabdal köyünde 60 - 70 kişilik bir çete varmış. Hepsinin kimlerden oldukları ile birlikte isimleri de yazıyor. Dolu dolu 2 adet kitap, kısmetse yakında derleyip toparlayıp ayrıntıları da buradan aktaracağım...

    Konu Aslıcan tarafından (07.06.12 Saat 19:54 ) değiştirilmiştir.

  2. #2
    Aslıcan - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Yeni üye
    Durumu
    Çevrimdışı

    Mesajlar
    3
    Tecrübe Puanı
    0
    Rep Derecesi: **
    1174 (1761) YILI YAPILAN RAZGRAD SOYKIRIMI'
    Bir zamanlar Hezargrad (Razgrad) kasabasi halkının başına gelen büyük felaket ve gecirdiği korku varsa o da Hicri 1174'teki (Miladi 1759) felakettir. O yıl Hezargrad ilçesinin Deliorman (Divane Orman) nahiyesi Yunus Abdal koyu halkından oluşan silahli bir güruh kasabaya korkunç şekilde saldirarak evleri yakip yıktıkları gibi raayaya da canavarca saldrıp kimini oldürdüler, masum kadın ve kizları kaçırarak zorla ırzlarına geçtikten sonra onları pazarlarda hayvan satar gibi sattılar. Yukarıda sozü edilen saldırganlar tarafindan el degmedik, yakılıp yikilmadik, hakarete ugramadık hiçbir şey kalmadi, kasaba harabe haline geldi. Bu eşkiya saldırısına Padişah üI. Mustafa bile gazaba gelip bu olayla ilgili Hatt-ı Hümayun'u çıkardı "Deliorman Türkleri'nin Bulgarlara yaptıkları saldiriya karşılık 1759-1600 yılları arasinda alınacak onlemler hakkında Sultan'ın Buyrugu Su adreslere yollanmaktadır. Vidin Komutani Koprulü-zade Ahmet Papa, 'Ozi' (Dniepr nehri boyundaki, şimdiki Ocakov kasabasi yaninda) Vilayeti Valisi Vezir Kethüda Mehmet Paşa ve tüm adli, ilçe yoneticilerine Nikbol sancagi ve Koca Balkan etegindeki: Aytos. limne (Sliven), Karnobat, Yambol, Varna, Mankalya, Kara-su (Çerna voda) İbrail, Hirsova, Maçin yerleşim yerleri adli ve ilçe yoneticilerine HUKUM Kİ,


    Yüce kattan çıkan kutsal Sultanlar nişanı ve dünyayı hukmü altina alan Tanrı yardmıyle gücü her yana erişici, parlak Hakanlik Tugrasının hükmu Soyledir ki: BU kutsal beige size ulastigi zaman bilginiz ola ki, Nukbol Sancagi Hezargrad (Raz-grad) ilçesinin Deliorman nahiyesi (bucak)-Yunus Abdal (Yonkovo) Koyu halkından oluşan silahlı ayak takimi müslüman güruh Hezargrad kasabasindaki fakir ve fukara raayaya(bulgarlara) saldırarak ellerindeki mal ve mülkünü yağma etmişlerdir. eryat ve figan eden halkin malına, canına, irz ve namusuna saldiran bu guruhtan ozellikle: Karma Memiş ve kardeşi Kör Süleymen ile Razgradlı Kel Ahmed-oglu Osman, onların yandaşları ve onde gelenlerdendir. Vahşice saldiriya ugrayan, oldurulen, varı yoğu yağma edilip zorla irzina gecilen bu Razgradlı yoksul raaya ve diger halk bu eşkiya çetesinin zulmunden kurtarilsin. Adi geçen bu eşkiyanın alçakça eylemleri, cılgınca, namussuzca saldirilarina Hezargrad ve ilçesinde son verilsin. Ulu Vezirim, Yuce kattan çıkan Kutsal Sultanlık nişanımı daha once de size yazip verdim. Hezar-grad'a varir varmaz onu hemen bu çirkin soygunculuk ve yağma edilmekten kurtarıp, gerekirse güvenliği <or kullanarak saalayacaksın. Sıkı önlem alarak isyan edip başkaldıran eşkiyanın ele başlarını yakalayıp herkesin önünde ibret için idam edeceksin. Bunlardan bazilarını da ölüme bedel Enos ve Tulça kal'alarına sürgün edeceksin. Buyurulduğu gibi yanınıza alacağınız ve bîrlikte hareket edeceğiniz yardımcı kişiler şunlardır: Tutnacı Osman, Ocak Başçavuşu Es-Seyyid Ahmet, ayaklanan deliorman halkının üzerine özel kanun ve yönetmrlik uygulayacaksın, uymayanları dağıtıp kovalayacaksın. Özel şeriat mahkemeleri kurup yakalanan eşkıya ve başkaldıranları yargılayıp cezalandıracaksın. Bunların tümüne buna benzer idam cezalarını yöneticilerin (administrasyon) yardımıyle uygulayacaksın. Aranan ve başka tarafa kaçan isyancıları her ne suretle olursa olsun köylerine ve Hezargrad kasabasına ve ilçelerine dönmelerine asla meydan vermeyeceksin. Bununla ilgili ve buna benzer itaatsız unsurlar orada yeniden baş gösterirse, acımadan yakalayıp cezalandırmakla görevlisin. Bundan başka Şumnu, Eskicuma (Tırgovişte), Osman Pazarı (Omortag), Rusçuk (Ruse), Piripaşa (Provadiya?), Abdul Selâm ve Kesarovo nahiyeleri halkı nasıl yaşıyorsa, bundan sonra Deliorman halkı da böyle yaşamalarını bu halktan, olağanüstü hallerde evlerine kapanıp uslu duracaklarına, devlete ve başkente bağlı kalacaklanna, zavallı uysal yaşayan raayannı canına, malına, ırzına dokunmayacaklarına ilişkin güvence (garanti) vermiye ve birbirine bu hususta kefil olmalarını zorla sağlayacaksın. Hezar-grad ilçesi köyleri halkının hepsi yerel adlî makamlar tarafından verilen mahkeme karariyle (ilâm) mülkî kefillik güvencesine bağlanarak raayanın selâmeti güvence altına alınacaktır. Köylerin ileri gelenleri, seçkin kişiler doğrudan doğruya Hezar-grad ilçesi, nahiye köylerinde ve civar köylerdeki ahali için güvence vereceklerdir. Bu ileri gelen ve seçkin kişiler kendi köylülerinin barış içinde, yasal şekilde yaşayacaklarına ilişkin güvence olacaklardır.


    Bu sözü edilenler yeni kanun ve genelgenin koşullarını tamam olarak. Deliorman halkının ve yukarıda adı geçen ilçe ahalisinin sorumluluğunu ve bu yasaları kabul edip uygulamakla yükümlüdürler. Hezargrad'ta yaşayan halk ise bu yeni yasa ve genelgenin koşullarını kabul etmekle kalmayıp mahkemede etraflıca bir tutanak düzenlenerek hep birlikte tüm mahkeme üyeleri önünde bu yeni yasaları ve yönetmeliğin buyruklarım kabul ettiklerini sözle iyi geçim, sükûneti ve raayanın barış ve güvencelerinin en küçük bir bozulması karşısında kendilerinin sorumlu tutulacağını kabul ettiklerini mahkemede tescil ettirecekler.
    Yeni yasanın buyruklaruıa göre Hezar-grad adlî-mülkî makamları, mahalle imamları, ağalar, ileri gelenler (eşrâf), itibar sahibi kişilerin tümünün yardımıyla ileride işine giden uysal raayanın namusuna, malına saldırıp yağmacılık, sarhoşluk ve başka kötülükler yapanlara meydan verilmemeli. Aşağıda adları bildirilen isyancılar ve fitneciler her nerede bulunup yakalanırlarsa hemen ilgili makamlara gereken cezannı verilmesi için teslim edilmelidir. Adı geçen eşkıyalar-zarar ziyancılar şunlardır:
    İbrahimpaşa Mahallesi'nden (Hezargrad): Kel Mehmed-oğlu Osman-Yeniçeri
    55. Tabur'da, Kara Memiş, Şaban Odabaşı, Topal Hasan ve kardeşi Kara Mehmet,
    Kasımpaşa Mahallesi'nden: Abbas-oğlu Vitreli Mustafa
    İskenderbey" Mahallesi'nden: Yeniçeri hâss
    66. Tabur'dan :Bilâl-oğlu Mustafa, yeniceri hâss
    66. Tabur'dan Beşe-oğlu Ahmet, Abdun-ahnıan, yeniçer hâslarından
    66. Tabur'dan Alçak-oğlu Mustafa,
    Nuki-eddin Mahallesi'nden: 55. Tabur'dan Küçük Hasan Kel Mehmed-oğlu,
    Aytos'tan Mehmet, Softa İbiş, Harif Hamza ve Paşah Mustafa,
    "Behrambey" Mahallesi'nden: Haci Abdul,
    55. Tabur'dan Rahınan-oğln Hasan, Gönül-oğlu, Hüseyin Alemdar, Tüfekçi-zâde Ali, Çolak Hâfiz ve kardeşi Mehmet. Erin-Hasan-oğlu Mehmet, Çanak-Yusuf ve kardeşi Kara Ahmet, Hoca-oğlu Mehmet, Hâci Süleymanoğlu Ahmet, Dülger issa-oğlu Salih, Çıkrıkçı-oğlu İbrahim, Ekmekçi Kadi-Hüseyin, Ovali Mehmet, Tellâ1 Musâ, Nebim-oğlu İbiş, Eskici-oğlu Ahmet,
    "Çelebi Mustafa" Mahallesi'nden: İlirden-oğlu, İsmail-oğlu Hüseyin, Berber El-hâc Mehmed-oglu Ali, İlirden-oğlu Sagir Osman, Çolak Salih Alemdar,
    "El-Hac Muharrem" Mahallesi'nden: Alaybey'in hizmetçisi Halil, 65. Tabur'dan Çolak Çingenenin oğlu Abdullah. Arabacı-oğlu, Memiş-oğlu, 65. Tabur'dan Hasan, Tüfekçi Hüseyin,
    "Ahmedbey" Mahallesi'nden: 56. Tabur'dan Kurnaz Mustafa, Sari Mustafa, Halil Osman, Kara Mahmud-oglu İslâm, Çil Hasan, Türk Ahmet, Bey-Alaylı Çelebi-oğlu Hüseyin, Sokolani-oglu Veli, Deli Ömer, 55. Tabur'dan Topal-oğlu Ahmet, Berber Ebu-Bekir, Emir Mahmud-oğlu, Mustafa-Beşik Mustafa, Şakşak Ali,
    Kalayci (Radingrad) köyden: Osman Beşe-oğlu, Kör Ömer, Sari Hasan, Çer-Halakır ve Çirak İbrahim,


    hepsi 56 kişi eşkiye ve isyanci olup bazisi yol kesen, bazisi da kâtil ve eşkiye olup bazi kişiler de bunlara yağma, soygunculuk ve sarhoşluk yapmalarına yardımcı oluyorlar. Hezar-grad kasabasındakı Müslüman halk gerek kendileri gerek Hezar-grad ilçesi köyler ve nahiyelerde yaşayan Müslümanlarm vekili olarak toplu halde yöneticilerin huzuruna çıkarak yukarida sözü edilen eşkiya ve isyancıların uslanıp bu kötü hallerinden vazgeçip, başkasının malını çalıp kimseye kötülük yapmayacaklarına garantî olmayacaklarını bildirdiler. Bu edepsiz eşkıyanın uysal işine giden raayayi öldürdüğü yetmezmiş gibi onun malini mülkünü ele geçirdiği gibi karısını kızını da kaçırıp kutsal şeri'atın yönetmeliğine uymayarak bu kaçırdıkları kadınları çocuklari pazarlarda hayvanlar gibi satıldıkları, bir sözle bu eşkıyalar uysal halk öyle zarar ziyana uğratmışlar ki, onların eli değmemiş, yanıp yıkılmamış tek bir şey kalmamıştır: Her şey kılıçtan geçirilip ateşe verilmiş, her şey bu gaddar sürünün vahşice saldırı esnasinda soyulup yağma edilmiştir.


    Razgrat kasabasi ve Razgrat İ1Çesi halkı, sakin raayaya Deliorman Turk halkından oluşan taşkın bu ipsiz sapsız takımı ve onlara elebaşılık eden yukarida adi geçen eşkiya tarafindan yapilan vahşice ve küstahca saldırı nedeniyle bu eşkiya elebaşlarına ve bu zorbaliğa doğrudan dogruya katılanlara, bunların ileride uslu durup zarar yapmıyacaklanna dair bir kişi bile garanti olmadığı gibi benim yüce padişahlık divanima topluca kasaba ve ilçe imamları, ağalar, bilginler, hatipler, mollalar, genel olarak tüm dürüst güvenilir Müslümanların başta Razgrat İlçesi kadısı Mevlâ Kadi İsmail Zâde Mustafa Efendi tarafindan imzalanip yollanan itaatlı şikâyetnameden ve sizin dilekçenizden anlaşılıyor ki, hepsi yüce padişahlık buyruğumla agir ceza istiyorlar O taktirde, başlıca yukarida adları bildirilen kaçan isyancılar ve yataklar aranıp kovuşturulsun ve sıkı şekilde yargılanarak şeriat kanunlarına göre lâyık oldukları en ağır-ceza-İdâm hükmü verilsin. Bu amaçla yüksek padişahlik emrimi lütuf ve inayetle yukarıda belirttiğim ulu verzirime ve paşalarıma yolladım. Nikbol sancağı ve Koca Balkan Ovasindaki: Aytos, İslimne, Karnobat, Yanbol, Varna. Mangalya, Kara-Su, Hirsova, İbrail, Tulça, Maçin ve bütün ilçelerdeki adlî-mülkî makamlara buyuruyorum. Çünkü onlar bu işle görevli olup ağır sorumlulugun korkusu altında onların ilçelerindeki, kasaba ve köylerde yaşıyan raayayi himaye ve korumaya büyük gayret göstersinler, isyancılara-zulümkârlar-uysal reayanın kadınlarının namusuna zorla geçmiye, yağma etmiye ve öldürmiyr meydan vermesinler, yukarıda adlariyle belirtiğimiz eşkıyalar ve onlarin doğrudan doğruya cürüm ortakları her nerede ele geçirilirse yakalanıp tutuklansın ve kisa zamanda lâyik oldukları cezayi çeksinler, Bu suretle ülkedeki âsâyışe ulaşılsın, ülkemde, ister reaya olsun, ister olmasin herkes sakin, dürüst korkusuz yaşasın. Dikkat ediniz, yukarıda söylenen isyancılardan hiçbirini elinizden kaçırmamıya çalışınız ki bu isyanci şaykaların kökü kazınsın. Yukaridaki yazili padişahlik buyruğuma gore hareket ediniz. Bu amaçla kanun kuvvetindeki bu yüce padişahlık fermanımı özel surette bilgi edinilmesi ve uygulanmasi için çikardim ve yolladim.
    Benim yüce padişahlık iradem yukarida söylenen yeni kanun kabul edilerek iyi uygulansın, kaçan isyanci eşkiyalar ağır şekilde cezalansınlar, uysal ve dürüst halk arasinda olduğu gibî fakir raayanin arasinda da tam sükünet ve rahatlik sağlansın. Velhasıl, benim imparatorluk irâdem bundan ibaret olduğunu takdir edersiniz, Var güçle fakir raayayi işaret edilen "Kalpakçı" ve "Sarıklılar (sarık saran)" katagorisine giren isyancilardan himaye edin ve arkalayın, Hükümette baş kaldirma olmamasına ve bir hangi zarar ziyan çıkmaması için gözlerinizi dört açmalısınız. Şimdiki isyan ve karışıklığı Deliorman halkının büsbütün cahilliğine tutacasınız. Her zaman tetikte olacaksınız, bu eşkıyalardan bir hangisi size bağlı ilçelerden birine girdigi anda derhal hükümetin adlî ve polis makamlarıyle ilişki kurup bunları yakalayarak tutuklayınız, güçlü muhafız kitasi eşliğinde ellerinden ve ayaklarından demir zincirle bağlıyarak "Özi" vilâyeti valisine yahut Vidin Kalesi askeri komutanina bu suçlulara kanuni ceza verilmesi için yollıyacaksınız. Bütün bu yapacağınız işler için tam zamanında bana haber edeceksiniz ve ileride benim yüce padişahlik buyrultumu yerine getiriniz, mümkün mertebe bu sorun hakkında benim yüce buyruğuma karşi hareket etmekten kaçininiz. Bunun için özel surette işbu padişahlik fermanınıı çıkardim, oraya vardığınızda yukarida belirttigim şekilde aynen onun ruhuna göre kesin şekilde hareket etmenizi (emir ediyorum) buyurdum ki,
    Fermanin başına konan yüce padişahlik alâmetleri monogram ve tuğrama karşi itimat kılalan, alâmet-i serîfime gereken, nezaketi, şeref nediniyle saygı ve itibarı gösteriniz. Şeriata karşi hareket etmekten kaçininiz. Böyle biliniz, böyle hareket ediniz. Başkentim kutsal Konstantiniye şehrinde 1174 hicri Recep ayinin ilk günü, ve milât 1760 yılında çıkan fermanıma tam güvenciniz olsun.
    Defter No: 52, sayi 113, 114: 1174 hicrî, 1761 milâdi. Gurme Receb sene 1174 (Şubat 1761)


    Bu ferman Padişah III. Mustafa tarafından verilmiştir.
    Yukarıda padişah tarafından verilen bu fermanın içeriğinden anlaşılacağı üzere o dönemdeki Razgrat bulgarlarının durumu çok kötü, can ve mal güvenliği olmadığı bi ailesinin namusunu şerefini de koruyamadığı, mal ve mülkünün sahibi de değildir.


    Kaynak : Ahmet HEZARFEN - Rumeli ve Anadolu Âyan ve Eşkiyası

  3. #3
    Aslıcan - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Yeni üye
    Durumu
    Çevrimdışı

    Mesajlar
    3
    Tecrübe Puanı
    0
    Rep Derecesi: **
    Akşamları fırsat buldukça bu kitapları karıştırmaya devam ediyorum. Müsait bir zamanda tüm içeriği peyderpey akataracağım, fakat ilk izlenimlerim şu yönde;


    - En çok eşkiya deliorman bölgesinde bulunuyor.
    - Silistrenin dulovo bölgesi o zamanlar çardak ilçesi adı altındaymış. Ciddi miktarda eşkiya varmış.
    - Yonkovo (yonuzabdal) köyü de sık sık ayaklanma çıkartıyormuş.
    - Kitaptaki eşkiyaların tutanaklarının tamamı Türk eşkiyalardan oluşuyor.
    - Vasil levski gibi bulgar haydutlar çok çok daha sonra türemiş, 1800 lerden sonra türemişler.
    - Eşkiyalar, şehir valilerinin (a'yanların) yüksek vergilerinden dolayı eşkiyalık yaparmış.


    Yukarıda eşkiya diye bahsedilenler, aslında ayaklananlardır. Osmanlı yönetiminin tahsis ettiği ayanların yolsuzluklarına ve yüksek vergilerine baş kaldıranlar, doğal olarak eşkiya diye anılıyor. Bulgar'lar(kitapta raaya diye geçiyor, gayrimüslim anlamında), neredeyse hiç ayaklanmamış. bulgar eşkiyaları ilk olarak vasil levski(D.1837-Ö.1873) ile türemeye başlıyor. Hristo Botev de yeni eşkialardandır(D.1848 - Ö.1876). Bu kişiler eşkiyalık yapmaya başlamadan önceki dönemde (1550 - 1850) eşkiyalar hep Türklerden çıkmış. İlk eşkiya tutanaklarından birisi Şeyh Bedrettin'e aittir. Osmanlı tarihinde adı geçen şeyh bedrettin, ayaklanma sırasında bulgaristanda bulunmakta idi. Türkiye sınırları içinde ayaklanma çıkaranlar ise kendisinin yandaşları olan Torlaklı Kemal(Torlak razgratta bir köy) ve Börklüceli Mustafa'dır. Şeyh bederttinin bulgaaristanda bulunmasının sebebi ise, orada o dönemde bayağı bir müridinin bulunmasıdır. İlaveten alevi ayaklanmaları Osmanlı tarihinde çoktur. Yavuz Sultan Selim'in kızılbaşlar için bir katliam fermanı çıkarttığı da bilinmekte(dileyenlere bununla ilgili verebilirim.).


    Sadede dönecek olursak; Şehir ayanları(valileri) daha o zamanlar yolsuzluklar yapmakta ve yüksek vergi toplamaktaymış. gerek bu yüksek vergiler, gerekse yapılan yolsuzluklar, gerekse ayanların halka uyguladığı zulüm, Türkleri ayaklanmaya yöneltmiş. Ayaklanan türk eşkiyalar bir dönem çok ciddi tehlike arz ediyormuş. Yonusabdal köyü sakinleri, 1760 larda toplanıp tüm razgrad şehrini yağmaladıkları, yakıp yıktıkları kayıtlara geçmiştir. Elimdeki belgelere göre ırza geçme durumları çok sık olmasa da yaşanmaktaymış. Zaten vasil levski nin bu ırza geçme durumlarından dolayı ayaklandığı ve komitacılık yaptığı bilinmektedir. Hatta yine 1700 lü yıllarda, Türk kesimin toplanıp bulgar halkı katledeceği bir günde yağan çok şiddetli yağmur türkleri can derdine düşürmüş, bulgarlar da katledilmekten kurtulmuştur. O yağmur yağmasa idi, muhtemelen deliorman tarafında 1 tane bile bulgar kalmayacaktı. Katledileceğinden habersiz bulgar halkı ise, sele kapılan Türk'lere yardım etmeye çalıştıktan sonra bölgedeki Türk'lerin, bulgarlara bakış açıları değişmiş ve daha sakin bir döneme girilmiştir. Bölgedeki Türk halkı gerçekten hırçınmış(dedelerimiz). O kadar hırçınmış ki, osmanlı divan-ı humayun'u sürekli olarak bölgedeki bulgar halkının(raayaların) korunmasını emreden fermanlar çıkartıyormuş.


    Yukarıdaki bilgiler, Osmanlı Arşivi Belgeleri ile sabittir.


    Demek ki osmanlı'nın bulgarlara gösterdiği hoşgörüyü, dedelerimiz gösterememiş
    Atakacıların kuyruk acısı buradan geliyor olmalı.

  4. #4
    zoro - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Yeni üye
    Durumu
    Çevrimdışı

    Mesajlar
    5
    Tecrübe Puanı
    0
    Rep Derecesi: **

    deuam[n[ bekliyorum

    :disgust:

  5. #5
    zoro - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Yeni üye
    Durumu
    Çevrimdışı

    Mesajlar
    5
    Tecrübe Puanı
    0
    Rep Derecesi: **

    super

    devamini bekliyorum supersinn..

  6. #6
    KORKUT - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Operatör
    Durumu
    Çevrimdışı

    Mesajlar
    2.049
    Tecrübe Puanı
    50
    Rep Derecesi: **
    ​bunu hal et sonra devamı gelsin zoro

Konu Bilgileri

Users Browsing this Thread

Şu an 1 kullanıcı var. (0 üye ve 1 konuk)

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Yok
  • Cevap Yazma Yetkiniz Yok
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok
  •  

Giriş