1. #1
    fatsali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Operatör
    Durumu
    Çevrimdışı

    Mesajlar
    1.735
    Tecrübe Puanı
    37
    Rep Derecesi: **

    Mağara Nedir Nasıl Oluşmuştur?

    Kelime anlamı kıraç, verimsiz, taşlık arazi olan karst, erimeye son derece uygun kireç taşları ile kaplı olan İtalya ve Eski Yugoslavya sınırındaki Trieste’nin doğusunda Adriyatik kıyıları boyunca uzanan platolar sahasına verilen Carso isminden gelir.
    Bir dizi fiziko-kimyasal süreçler sonucu eriyebilir kayaçların aşınması olayına karstlaşma, bu prosesler sonucu meydana gelen yüzey ve yeraltı şekillerine ise karstik şekiller adı verilir. Bu karstik şekillerden biri olan mağaralar, yüzeye açılımları olan ve en az bir insanın sürünerek dahi olsa içeri girebildiği genişlik ve yüksekliğe sahip yeraltı boşluklarına verilen isimdir.

    2/5’i karstlaşmaya uygun karbonat ve sülfatlı kayaçlarla kaplı olan ülkemiz, karstik alanların genişliği bakımından Avrupa ülkeleri arasında ilk sıralarda yer almaktadır. Bu kadar geniş bir yüzeylime sahip olan bu kayalarda; yeraltı ve yerüstü sularının oluşturduğu doğal mağaraların da çok yoğun bir şekilde gelişeceği şüphesizdir. Bu mağaraların tamamı etüt edilmediğinden ülkemizdeki mağara sayısı hakkında kesin bir rakam vermek mümkün olmamakla birlikte karstik alanlarda yapılan araştırmalara bağlı olarak ülkemizde yaklaşık 35.000-40.000 civarında doğal mağaranın bulunabileceği tahmin edilmektedir.

    Mağaralar birkaç metreden, kilometrelerce uzunluk ve yüzlerce metre derinlik veya yüksekliğe ulaşabilirler. Mağaralar oluşum şekillerine göre; doğal ve yapay mağaralar olarak iki gruba ayrılır. Kaya mezarları, volkanik tüf veya marnlarda açılan yeraltı şehirleri, kaya evleri ve tapınaklar gibi İnsan eliyle kazılarak oluşturulan mağaralar yapay mağaraları oluşturur Karbonatlı (kireçtaşı, dolomitik kireçtaşi, dolomit, karbonat çimentolu konglomera ve kumtaşı), sülfat (jips) ve klorürlü (tuz) ana kayaların oluşurken veya oluştuktan sonraki fiziko-kimyasal olaylarla yeraltı suları tarafından aşındırılması sonucu oluşan mağaralar ise doğal mağaralardır.


    Mağaralar karanlık boş galeri ve salonlardan oluşmamışlardır. İçleri, yerüstü ve yeraltı suları tarafından dışarıdan getirilmiş kil, mil,çakıl, blok ve moloz yığınları ile yerinde oluşmuş damlataşlar ile kaplıdır.

    Mağara gelişiminin ikinci evresini, mağara içi şekillerin çökelimi izler. Suların beraberlerinde mağara içine getirdiği çökellere "yabancı çökeller" denir. Yüzerek veya sürüklenerek getirilen bu çökeller, suların doğrudan doğruya fiziksel aşındırması sonucu oluşurlar.

    Mağara çökellerinin biçim, boyut ve değişik renkli olmalarında mağaranın geliştiği ana kayanın kimyasal bileşimi, tabakaların duruşları, çatlak veya kırık yapıları ile yeraltısularının fiziksel ve kimyasal özellikleri belirleyicidir.

    Yeraltısularının genel özellikleri, mağaraya giriş şekilleri, mağaradaki hareketleri ve mağarayı oluşturan kayacın fiziksel-kimyasal yapısına göre damlataşlar 5 gruba ayrılır:

    1- Damlama ve sızma ile oluşan damlataşlar (sarkıt, dikit, sütun, duvar damlataşları, göğüslük, sayvan, soğan sarkıt, filayağı sarkıt, mantar dikit...)
    2- Aykırı (erratik) şekiller (heliktit veya ekzantrik, mağara kalkanı,. mağara çiçeği, mağara iğnesi, mağara karnıbaharı, patlamış mısır şekillleri... )
    3- Suyun yüzeyde serbest akımı ile oluşanlar (örtü damlataşı, damlataş köprüsü, şelale damlataşları)
    4- Su altında ve düzeyinde oluşanlar (damlataş havuzu, mağara incisi, mağara sütü)
    5- Buz oluşumları

    Mağaralarda görsel zenginliğin simgesi olan "yerli çökeller" yer altı sularının karbonatlı ve sülfatlı kayaları eritmeleri sonucu oluşan kimyasal çökellerdir. Yağışlarla kireçtaşı yarık ve çatlaklarına veya toprağa dahil olan sular, gaz halindeki karbondioksit ile birleşerek çözücü olan karbondioksiti oluşturur. Zayıf fakat eritici bir asit olan bikarbonik asit kireçtaşlarını eriterek kalsiyum karbonatça doygun hale geçer. Ancak bu kalsiyum karbonatça doygun sular kararsız yapıdadır ve sıcaklık ve basıncın değişmesiyle karbondioksit serbestlenerek karbonat çökelimi gerçekleşir.

    İsim:  sema_3.jpg
Görüntüleme: 2001
Büyüklük:  62.4 KB (Kilobyte)

    PS: Bu yazı http://www.mta.gov.tr adresinden derlenmiştir. Daha detaylı bilgi için ziyaret edebilirsiniz.

    Sivaslı, the escape Bunu beğendi

Konu Bilgileri

Users Browsing this Thread

Şu an 1 kullanıcı var. (0 üye ve 1 konuk)

Bu Konudaki Etiketler

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Yok
  • Cevap Yazma Yetkiniz Yok
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok
  •  

Giriş